چگونگی روش استخراج و طراحی معادن سنگهای تزیینی

چگونگی روش استخراج و طراحی معادن سنگهای تزیینی

63
0
اشتراک
معدن سنگ
معدن سنگ

به گزارش خبرگزاری سنگ ایران، به منظور بحث و بررسی در مورد انتخاب روش استخراج و طراحی معادن سنگهای تزئینی، با توجه به روشهای مختلف استخراج بلوک و همچنین انواع کارگاه روباز و یا زیرزمینی ، به ذکر نکاتی در این زمینه میپردازیم. در طراحی استخراج سنگهای تزئینی، باید طراح و یا بهرهبردار، به مسائل مختلفی آگاهی یابد، تا بر اساس آنها ، برای استخراج سنگ ساختمانی برنامهریزی اصولی به عمل آورد.

الف – خصوصیات کانسار و نوع سنگ ساختمانی
قبل از طراحی معدن ، باید کلیه مسائل در زمینه زمینشناسی و کانی شناسی کانسار، دقیقا مطالعه شود. ابتدا اطلاعاتی از قبیل فرم و شکل کانسار، نوع ماده معدنی، ترکیب شیمیایی، میزان ذخیره، ضخامت باطله، محل مصرف و غیره، مانند سایر کانسارها، مورد ارزیابی قرار میگیرد.

علاوه برآن، در مورد کانسار سنگهای تزیینی ، باید خصوصیات ویژه ای را به شرح زیر بررسی کرد. مقاومت در مقابل خمش ، سایش ، یخبندان، گرما و سرما ، میزان جذب آب ، حالت سنگ از نظر نرمی و سختی در برش ، صاب و صیقل پذیری رنگ سنگ و تغییرات آن در کانسار ، ثبات یا نوسان رنگ سنگ تحت تاثیر عوامل جوی ، سیستم درزه ها و شکافها ، لایه بندی ، ورزن مخصوص ، خواص حرارتی ، سهولت و یا دشواری در تمیز شدن. شناخت ویژگیهای فوق در رابطه با محل مصرف، بسیار مهم است. خصوصا بازاریابی سنگ در کشورهای خارجی، بدون آگاهی از خواص فیزیکی فوق ، با مشکلات زیادی مواجه خواهد بود.

ب – نوع کارگاه استخراج
اولین بحثی که در این زمینه مطرح میگردد، این است که آیا معدن مورد نظر به صورت روباز استخراج خواهد شد و یا به طریقه زیرزمینی؟ شاید در مجموع ، مسائل و مشکلات معادن روباز ، کمتر از معادن زیرزمینی باشد. در این انتخاب ، طراح معدن تا حدودی آزاد است. ولی همیشه نمیتوانیم به دلخواه طراح ، معدن روباز یا زیرزمینی داشته باشیم. ضخامت باطله روی معدن ، قدرت و انواع ماشین آلاتی ، که برای باطله برداری در اختیار داریم ، از جمله پارامترهای موثری هستند، که مشخص میکنند استخراج معدن با کدام شیوه میتواند اقتصادی باشد. گاهی اوقات ، عدم مقاومت قسمت فوقانی کارگاه ، باعث عدم توفیق طراح در استخراج معدن ، به صورت زیرزمینی است. در چنین شرایطی، معدن ناگزیر با کارگاه روباز دایر میشود. در آن صورت، حجم باطله برداری در آن زیاد است و ممکن است اقتصادی نباشد و به رها شدن معدن بیانجامد.

ج: میزان تولید
یکی از موارد عمده ای که در طراحی یک معدن مورد نظر است، میزان ماده معدنی مورد نیاز، بر مبنای بازار مصرف است. در واقع معدن، بر اساس رفع نیازمندیهای محلی و بازار مصرف داخلی و امکان صدور به خارج، طراحی میشود و میزان تولید با عامل مصرف در داخل یا خارج، کنترل میگردد. بدون اینکه در اصول کلی تغییری حاصل شود. با توجه به میزان استخراج ، امکان توسعه با تجدید کارگاهها وجود دارد.

د: روشهای کندن سنگ
از مهمترین عوامل تعیینکننده در بخش صادرات سنگ، تکنولوژی استخراج است. امروزه روش های معمول استخراج در کشورهای پیشرفته عبارتند از :

روش چال زنی موازی با استفاده از پارس و گوه و جک و استفاده از سیم برش فولادی، استفاده از دستگاه برش الماسه، به کار گرفتن دستگاههای شیارزن و استفاده از شعله که در بین آنها اقتصادی ترین روش، روش استفاده از سیم برش الماسه و چال موازی میباشد.

در حال حاضر، استخراج معادن در ایران بیشتر متکی به تجربه است تا علم و تخصص. متخصصین معمولا فاقد سرمایه گذاری کافی حتی برای احداث یک واحد معدنی کوچک میباشند و سرمایهداران نیز اغلب فاقد تخصص و تجربه علمی و اصولی هستند و کارها بیشتر توسط چند استادکار صورت میگیرد که فاقد تکنولوژی معدن میباشند. اضافه می شود که در ضایعات استخراج عوامل دیگری غیر از روش سنتی ، دخالت دارند ، از جمله فرسوده بودن ماشین آلات و تجهیزات نیروی کار جوان و بی تجربه و فاقد آموزش ، عدم رعایت مقررات و آیین نامه های مربوط به فعالیت های معدنی ، عمر مفید معدن و… عوامل بازدارنده در صادرات سنگ هستند.

اما یک عامل بازدارنده مهم وجود دارد و آن نداشتن شناخت کافی اکثر معدنکاران از بازارهای جهانی در بخش سنگ می باشد و بالطبع نمی توانند فعالیت خودشان را متناسب با استانداردهای جهانی و نتیجتا روشهای مکانیزه در استخراج تطبیق دهند.
در مورد انواع روشهای کندن قواره نیز، میتوان مسائل مختلفی را مورد بررسی قرارداد. با این بررسی، زمینه انتخاب روشی مناسب، فراهم می آید.

 قیمت بلوک
فروش بلوک عامل مهمی است که به طراح معدن ، امکان استفاده از روشها و ابزار پرهزینه را در کاهش میزان ضایعات ، میدهد. در معادنی که سنگ حاصل، قیمت نسبتا ارزانی دارد و از ذخیره زیادی نیز برخوردار است. اگر از طرف مسئولین معدن، کنترل وجود نداشته باشد ، معمولا از مناسبترین روش استفاده نمی شود. برای اینکه سنگ از نظر اقتصادی قابل عرضه به بازار باشد، صرفه جویی، به عنوان عامل مهمی مطرح است.

علیرغم آن ، غالبا از روشهای استخراج با مواد ناریه ، آن هم بدون کمترین دقت و توجه ، استفاده میگردد. در مطالعه معادن سنگهای تزئینی، علاوه بر ارزیابی قیمت بلوک، بررسی امکان استفاده از لاشههای تولید شده و سنگهای نامرغوب و سایر ضایعات ، اهمیت زیادی دارد. در جوار بعضی از کانسارهای سنگهای تزیینی در نقاط مختلف دنیا ، کارخانجات تهیه شن و ماسه برای بتون و یا آسفالت و… مشاهده میگردد. این امر ، در کاهش هزینه جابجا کردن مواد باطله و زاید و حتی ایجاد درآمد برای معدن و در نتیجه تغییر سیمای اقتصادی کانسار، بسیار مهم میباشند.

 دسترسی به ماشین آلات
گاه میتوان در طرح معدن، استفاده از چند نوع ماشین آلات و یا روشهای مختلف را پیشنهاد کرد. در این حالت باید ، با توجه به دسترسی به ماشین آلات و یا امکان ساخت سایر مسایل مربوط به تهیه ماشین آلات، روش مناسب و استفاده از بهترین ماشین آلات را پیشنهاد نمود. در این راستا شاید مهم تر از دسترسی به ماشین آلات ، امکان تهیه ابزار و قطعات مصرفی آنها باشد. که باید مسئله تداوم تامین قطعات و ابزار را ، با توجه به امکانات ساخت و یا خرید از کشورهای دیگر و مسائل ارزی و تجاری و سیاسی، مدنظر قرار دارد.

 نیروی متخصص
در استفاده از روشهای استخراج ، وجود افراد متخصص و آگاه و یا امکان تربیت پرسنل ماهر ، جهت کار با ابزار مورد نیاز طرح ، از اهمیت ویژهای برخوردار است. چه بسا، در نقاطی ، به علت عدم دسترسی به پرسنل متخصص و پایین بودن سطح تکنولوژی عمومی منطقه و یا جامعه، امکان استفاده از ماشین آلات و ابزار غیر ممکن باشد.

 ترکیب روشها
در بسیاری از کارگاههای استخراج سنگهای تزئینی، با توجه به مسائل فنی و اقتصادی و ایمنی روشهای گوناگون استخراج، کارشناسان ، ترکیبی از روشها و ماشین آلات مختلف را مورد توجه قرار دادهاند. به عنوان مثال، اگر در کارگاه جهت استخراج قواره ، از برش با سیم الماسه به عنوان روش اصلی استفاده میکنند، ماشینهای برش با تیغه های برنده را برای برش سطح پشت و یا ایجاد اولین پله در کارگاههای زیرزمینی به کار میگیرند. بدین ترتیب، از ماشین برش با تیغ برنده – که دارای هزینهای بیش از سیم برش الماسه است- در زمانهایی استفاده میکنند که بهره گیری از سیم برش الماسه مستلزم صرف وقت زیادی باشد. در نتیجه هزینه، برش در این زمانهای خاص، به طور بیسابقهای افزایش مییابد ( البته افزایش هزینه ، مربوط به افزایش هزینه پرسنلی است.) در این حالات هزینه بیشتر قطعات مصرفی تیغه های برنده اقتصادیتر است و کار را آسانتر مینماید.

 امکان استفاده از ضایعات
در صورتی که برای مصرف خرده سنگها و یا بلوکهای کوچک، بازاری وجود داشته باشد ، مسئله انتخاب روش کندن، شکل دیگری به خود میگیرد، زیرا ، آنچه تا به حال به عنوان ضایعات، ارزش اقتصادی نداشت و میبایست برای جابجا کردن آن هزینهای صرف نمود، دارای ارزش شده است.

در نتیجه امکان استفاده از روشهایی که در معادن دیگر نا مطلوب تلقی میشود، در این گونه معادن ، وجود خواهد داشت و از آن به عنوان روش مطلوب یاد میشود.

 تعداد پله ها و طول کارگاه
در بسیاری از کارگاههای استخراج سنگهای تزئینی، امکان توسعه کارگاه در چند پله و در طول ، وجود دارد. توسعه کارگاه و یا کار، بهطور همزمان در چند پله ، تا حد زیادی ، به میزان تولید بستگی دارد. چنانچه تقاضا محدود و تولید نیز با آن متناسب باشد. رشد کارگاه و کار ، به طور همزمان در چند پله ، ضرورتی ندارد ، ولی در صورتیکه بازار متقاضی سنگ بیشتر میباشد و ماشین آلات و ابزار کافی نیز در اختیار باشد ، کار در چند پله و در طول مناسب ، توسعه خواهد یافت. در این حالت معمولا از ماشین ابزار بهره برداری بیشتری میشود و توقف آنها به کمترین حد می رسد.

 امکان تامین آب کافی
چون بعضی از روشهای استخراج سنگهای تزئینی بدون مواد ناریه، مانند روش برش با سیم هلیکوییدال ، روش برش با سیم الماسه و استفاده از تیغه های برنده ، به آب نیاز دارند ، در نتیجه ، مسئله امکان تامین آب و هزینه آن باید به عنوان عامل اصلی، در تعیین روش استخراج مورد نظر باشد، شاید در چنین مناطقی استفاده از روشهای چال موازی شعله، مواد ناریه و غیره الزامی باشد.

 تامین نیروی برق
در بسیاری از روشهای استخراج بدون مواد ناریه در صورتیکه نیروی برق به مقدار کافی در دسترس نباشد ، استفاده از ماشین آلات مخصوص غیر ممکن است. از اینرو دسترسی به شبکه برق سراسری و یا امکان تولید برق در کارگاه باید دقیقا” مورد بررسی قرار گیرد. سپس در مورد انتخاب روش و یا تعیین ماشین آلات اقدام گردد.

منبع : کتاب دوم راهنمای سنگ ایران

0

دیدگاهی نیست

دیدگاهی بنویسید

1 × 2 =