فرشاد شادان: مسئول اصلی ساماندهی چک بانک مرکزی است

فرشاد شادان: مسئول اصلی ساماندهی چک بانک مرکزی است

163
0

به گزارش خبرگزاری سنگ ایران، فرشاد شادان کارشناس ارشد اقتصاد در یادداشتی که در اختیار تسنیم قرار داده چنین می گوید: «چرا باید بانک مرکزی وجود داشته باشد؟» بانک مرکزی وجود دارد تا اوضاع مربوط به مبادلات مردم را تنظیم کند و از هرج و مرج در آن جلوگیری نماید. مسئله‏ موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز که این روزها به یکی از مهمترین معضلات کشور تبدیل شده؛ ناشی از غفلت بانک مرکزی از وظیفه‏ ی تنظیم‏ گری است.

متاسفانه بانک مرکزی در سال‏های متمادی گذشته به گونه‏ ای عمل کرده که بود و نبودش فرقی به حال جامعه نداشته است. اگر بانک مرکزی هم وجود نداشت، عده‏ ای سرخود و بدون هیچ قاعده ‏ای با وعده نرخ سود بالا از مردم پول جمع می‏کردند و فضای پولی کشور را آشفته می ‏نمودند. حال ما در این سال‏های متمادی بانک مرکزی داشتیم و همین اتفاق رخ داد! هزینه ‏ای که این روزها از جانب موسسات مالی غیرمجاز بر کشور تحمیل می ‏شود؛ نتیجه بی ‏مسئولیتی بانک مرکزی در قبال وظیفه ذاتی ‏اش یعنی تنظیم ‏گری مبادلات مردم است.

یکی دیگر  از عرصه‏ های تنظیم ‏گری بانک مرکزی، ابزار پرداخت‏ها از جمله چک است. بانک‏های مرکزی در کشورهای پیشرفته خود را نسبت به فضای ابزار پرداخت مسئول می‏دانند و سعی می‏کنند با مقررات‏ گذاری‏ و نظارت در راستای بهبود کیفیت استفاده از چک قدم بردارند. با این حال در سالیان گذشته چک در سایه‏ بی ‏توجهی بانک مرکزی به وضعیت اضطراری رسیده و رتبهی دوم پرونده ‏های حقوقی قوه قضاییه را از آن خود کرده است.

علاوه‏ بر این در گزارش پایش فضای کسب ‏وکار که توسط مرکز پژوهش‏های مجلس انجام می‎گیرد، در زمستان ۹۵ مسئله‏ چک پنجمین دغدغه‏ تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی بوده است؛ درحالی که در زمستان ۹۲ رتبه‏  ۱۵ را در اختیار داشته است. این شاخص‎ها زنگ خطری است مبنی بر اینکه چک نیز استعداد تبدیل شدن به یک بحران در فضای کسب‏ وکار را دارد. اما بانک مرکزی دراین باره باید چه کار کند؟

مهمترین مسئله‏ در مبادله چک در جامعه، عدم شناخت طرفین مبادله از یکدیگر است. این امر مقدمه‎ساز سوءاستفاده کلاهبرداران، افراد پرریسک و تاجران ورشکسته از چک است؛ بدین شکل که آن‏ها با سوءاستفاده از عدم‏ آگاهی طرف مقابل ریسک و هزینه ‏های فعالیت خود را به او منتقل کرده و تا زمان برگشت خوردن چک نیز فرد ضرر دیده، متوجه زیان خود نخواهد شد.

در دیگر کشورها بانک‏های مرکزی به منظور رفع این نقیصه، شرایطی را فراهم می‏ کنند که موسسات اعتبارسنجی از طریق سابقه مالیاتی، تسهیلات مالی، بیمه و… اقدام به رتبه ‏بندی آحاد اقتصادی کرده و وضعیت اعتباری هر فرد را مشخص نمایند. در این شرایط هر فرد با توجه به سابقه‏ اعتباری مخاطب، اقدام به دریافت چک نموده و امکان سوءاستفاده از چک به حداقل خواهد رسید. البته زیرساخت‏های اعتبارسنجی فقط در چک کاربرد نداشته و در اعطای وام‏های بانکی و… نیز مورد استفاده ‏اند.

با وجودی که ایجاد نظام اعتبارسنجی لازمه یک سیستم مالی پویاست، اما ایجاد آن نیازمند زیرساخت‏های فنی و حقوقی است. در نتیجه ایجاد نظام اعتبارسنجی جامع، در کوتاه‎مدت میسر نخواهد بود. بانک مرکزی در سالیان اخیر ایده‏ی سامانه صیاد را مطرح کرده که در چارچوب آن امکان استعلام برخی مشخصات صادرکننده‎ی چک برای گیرنده وجود دارد. درصورتی که از طریق این سامانه اطلاعاتی همچون هویت صادرکننده، سابقه‏ چک‎های برگشتی و تعهدات فعلی قابلیت شفاف سازی داشته باشد، می توان امیدوار بود که بخشی از مشکلات ناشی از اطلاعات نامتقارن در عرصه‏ چک کاهش یابد.

درصورتی که بانک مرکزی مسئولیت‏های ذاتی‎اش را نسبت به چک را انجام ندهد، باید پس از اتمام بحران موسسات مالی و بانک‏ها منتظر بحران دیگری بنام سیل چک‏های برگشتی باشیم. در شرایطی که هر فرد امکان هرگونه سوءاستفاده‏ای از چک داشته باشد؛ هر گروهی بتواند دکانی به عنوان موسسه مالی و اعتباری راه‎اندازی کرده و پول‏های مردم را جمع کند و جامعه هر روز هزینه‏ هرج‏ ومرج ناشی از این امور را بپردازد؛ بود و نبود بانک مرکزی چه تفاوتی خواهد داشت؟

حضور بانک مرکزی و لمس عملکردش برای جامعه، وابسته به امضای پشت اسکناس نیست؛ بلکه جامعه زمانی وجود بانک مرکزی را حس می‏ کند که نظم بر مبادلات اقتصادی حاکم باشد و هر روز شاهد هرج و مرج در این زمینه نباشیم.

۰
کانال خبرگزاری سنگ ایران در تلگرام

دیدگاهی نیست

دیدگاهی بنویسید

سه × پنج =